Kısaca
- Ne yapıyoruz: Topraklama tesisatı ve direnç ölçümü, paratoner (yakalama ucu, Faraday kafesi) ve panoya parafudr montajı.
- Neden önemli: Topraklama kaçak akımda insanı, paratoner yıldırımda binayı, parafudr ani gerilim darbesinde cihazları korur.
- Belirtiler: Dokununca karıncalanan cihaz, banyoda çarpma hissi, sık atan kaçak akım rölesi.
- Nasıl anlaşılır: Prizde toprak kontağı olması yeterli değildir; topraklamanın çalıştığı ancak ölçümle anlaşılır.
- Teslim: Ölçüm sonuçları yazılı paylaşılır; değer yüksekse ek kazık veya şerit topraklayıcıyla düşürülür.
Topraklama, bir tesisatın görünmeyen sigortasıdır: her şey yolundayken fark edilmez, bir cihaz gövdesine elektrik kaçtığında ise hayat kurtarır. Konya'da evlerde, apartmanlarda, iş yerlerinde, fabrikalarda ve güneş enerjisi sistemlerinde topraklama tesisatı kuruyor, topraklama direncini ölçüyor; paratoner ve parafudr ile binayı ve cihazları yıldırıma karşı koruyoruz.
Topraklama neden önemli?
Topraklaması olmayan ya da zayıf olan tesisatta cihaz gövdesine kaçan akım, dokunan kişinin üzerinden geçmeye çalışır. Kaçak akım rölesi de ancak sağlam bir topraklamayla doğru çalışır. Dokununca karıncalanan çamaşır makinesi, banyoda çarpma hissi veya sık atan kaçak akım rölesi çoğu zaman bir topraklama sorununa işaret eder.
Topraklamada yaptıklarımız
- Topraklama direnci ölçümü ve sonucun yazılı paylaşılması
- Çubuk ve şerit topraklayıcıyla yeni topraklama tesisatı
- Eş potansiyel bara, banyo ve tesisat bağlantıları
- Pano içinde koruma iletkeni (PE) düzeni
- Kaçak akım rölelerinin test edilmesi
Evimde topraklama var mı, nasıl anlarım?
Prizde toprak kontaklarının bulunması tek başına bir şey söylemez. Eski binalarda en sık karşılaşılan durum, toprak hattının panoda boşta durması ya da hiç bulunmamasıdır. Daha tehlikelisi, "karıncalanma geçsin" diye nötrün prizin toprak ucuna köprülenmesidir: bu bağlantı arızayı gizler ve nötr koptuğunda cihaz gövdesini doğrudan gerilim altına sokar. Topraklamanın gerçekten çalışıp çalışmadığı ancak ölçümle anlaşılır.
Topraklama direnci kaç ohm olmalı?
Tek bir sabit değer yoktur; şebeke sistemine, kullanılan kaçak akım koruma cihazına ve tesisin tipine göre belirlenir. Kaçak akım rölesiyle korunan bir konut tesisatında hedef, arıza anında rölenin güvenle açmasını sağlayacak kadar düşük ve mevsimden mevsime kararlı bir değerdir. Ölçtüğümüz sonucu tesisinize göre değerlendiriyor, gerekiyorsa ek kazık ya da şerit topraklayıcıyla değeri düşürüyoruz.
Paratoner ve yıldırımdan korunma
- Çatıda yakalama ucu ve iletken ağı (Faraday kafesi)
- Aktif (erken uyarılı) paratoner direği uygulamaları
- İniş iletkenleri, test klemensi ve ayrı topraklama
- Panoya parafudr (aşırı gerilim koruması) montajı
Yıldırım binaya düşmese bile yakına düşen yıldırım ve şebekedeki darbeler kombi kartı, modem, kamera kayıt cihazı ve inverter gibi elektronik cihazları yakabilir. Paratoner binayı doğrudan düşen yıldırıma karşı korur, parafudr ise bu darbeleri sınırlar. Çoğu yapıda ikisi birlikte düşünülür.
Parafudr ne işe yarar?
Parafudr, tesisata gelen ani gerilim darbesini toprağa yönlendirerek cihazlara ulaşmasını engeller. Dış paratoner sistemi olan binalarda ana girişte daha yüksek enerjili darbeye dayanan parafudr, dağıtım panolarında genel amaçlı parafudr, hassas cihazların yakınında ise ince koruma kullanılır. Parafudrun işe yaraması için iyi bir topraklamaya ve kısa bağlantı kablosuna ihtiyacı vardır; bu yüzden ikisini birlikte ele alıyoruz.
Periyodik kontrol ve ölçüm
İş yerlerinde topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatı yılda en az bir kez kontrol edilmelidir. Ölçümü yapıyor, değerleri yazılı olarak paylaşıyor, uygun çıkmayan noktaları düzeltiyoruz. İş yerlerinde istenen resmî periyodik kontrol raporları mevzuat gereği yetkili mühendislerce düzenlenir; biz tesisatı bu kontrollere hazır hâle getiriyor, tespit edilen eksikleri gideriyoruz.
GES, şarj istasyonu ve yeni binalarda topraklama
Topraklama, GES ve şarj istasyonu kurulumlarının ayrılmaz parçasıdır: panellerin metal konstrüksiyonu ve şarj cihazının gövdesi mutlaka sağlam bir topraklamaya bağlanır. Yeni binalarda ise en iyi topraklama, temel betonuyla birlikte serilen temel topraklamasıdır; yeni bina işlerini elektrik tesisatı sayfamızda anlattık.
Fiyatı neler belirler?
- Bina yüksekliği, çatının tipi ve iniş iletkeni uzunluğu
- Toprağın yapısı ve istenen değere inmek için gereken kazık sayısı
- Ölçüm noktası sayısı
- Parafudrun tipi ve kaç panoya takılacağı