Kısaca
- Gerekir: Faturada reaktif bedel çıkan, motor, kompresör, kaynak makinesi gibi yükleri olan üç fazlı iş yerleri
- Gerekmez: Mesken aboneleri ve reaktif sınırı aşmayan küçük iş yerleri
- Anlamanın yolu: Son faturalardaki endüktif ve kapasitif oranlar
- Dikkat: Yanlış boyutlandırılan pano kapasitif cezaya yol açabilir
Kompanzasyon panosu, tesisin çektiği reaktif enerjiyi yerinde dengeleyerek faturaya reaktif bedel yansımasını önler. Ancak her iş yerinin buna ihtiyacı yoktur; gereksiz ya da yanlış boyutlandırılmış bir pano masraf ve kapasitif ceza demektir. Bu rehberde, panonun ne zaman gerektiğini faturanıza bakarak nasıl anlayacağınızı anlatıyoruz.
Hangi işletmelere gerekir?
- Motor, kompresör, pompa, fan ve kaynak makinesi kullanan atölye ve fabrikalar
- Soğuk hava deposu, mermer, mobilya ve metal işleme atölyeleri
- Çok sayıda eski tip balastlı aydınlatma kullanan yerler
- Sonradan GES kurulmuş ve reaktif oranları değişmiş tesisler
Mesken aboneleri reaktif bedelden muaftır. Ayrıntılar için reaktif ceza rehberine bakabilirsiniz.
Faturadan nasıl anlaşılır?
Faturada aktif tüketimin yanında endüktif ve kapasitif reaktif tüketim yazar. Endüktif reaktifin aktife oranı 50 kVA altı bağlantılarda %33, 50 kVA ve üzerinde %20 sınırını; kapasitif oran ise sırasıyla %20 ve %15 sınırını aşıyorsa faturaya reaktif bedel yansır. Son 2–3 faturada reaktif bedel satırı görüyorsanız kompanzasyon gerekir ya da mevcut panonuz bakım ister.
Pano nasıl boyutlandırılır?
- Faturalardaki ve sahadaki ölçümlerle gereken reaktif güç (kVAr) hesaplanır
- Yük değişkense kondansatörler kademelere bölünür; reaktif güç kontrol rölesi kademeleri devreye alır
- Harmonik oluşturan sürücü ve UPS gibi yükler varsa filtreli kondansatör seçilir
- Yük azaldığında kapasitife düşmemek için gerekirse şönt reaktör eklenir
Pano var ama ceza geliyorsa
En sık nedenler değer kaybetmiş kondansatörler, yapışmış ya da yanmış kontaktörler, yanlış röle ayarı ve akım trafosunun yanlış bağlanmasıdır. Sonradan kurulan GES de oranları değiştirir. Bu durumda yeni pano yerine çoğu zaman bakım ve ayar yeterlidir.
Kendini ne kadar sürede öder?
Reaktif bedel her ay tekrar ettiği için motor yükü yüksek tesislerde panonun maliyeti genellikle kısa sürede geri döner. Kesin süreyi faturalarınızdaki reaktif bedel tutarına bakarak hesaplıyoruz.