Kısaca
- Sigorta kabloyu korur: Amper değeri cihaza göre değil, o hattaki kablonun kesitine göre seçilir.
- B tipi: Aydınlatma ve priz gibi kalkış akımı düşük hatlar.
- C tipi: Motor, kompresör, klima gibi kalkışta yüksek akım çeken yükler.
- Sigortayı büyütmek çözüm değildir: Kablo ısınır, yangın riski doğar. Sık atıyorsa sebebi bulunmalıdır.
Otomatik sigortanın görevi, hattaki kablo aşırı ısınmadan önce elektriği kesmektir. İki durumda açar: uzun süren aşırı yükte (ısıl kısım) ve kısa devrede (manyetik kısım). Üzerindeki harf manyetik kısmın ne zaman devreye gireceğini, sayı ise sigortanın sürekli taşıyabileceği akımı gösterir.

B, C ve D tipi sigorta farkı
- B tipi: Anma akımının yaklaşık 3–5 katında anında açar. Aydınlatma, priz, ısıtıcı gibi kalkışta fazla akım çekmeyen yükler için uygundur.
- C tipi: Anma akımının yaklaşık 5–10 katında anında açar. Motor, kompresör, klima, pompa ve çok sayıda LED sürücüsü gibi kalkışta kısa süreli yüksek akım çeken yüklerde B tipinin gereksiz atmasını önler.
- D tipi: Anma akımının yaklaşık 10–20 katında açar. Büyük motorlar, trafolar ve kaynak makineleri gibi çok yüksek kalkış akımlı yüklerde kullanılır.
"Otomatik sigorta C tipi ne demek?" sorusunun kısa cevabı: C16, 16 amper taşıyan ve kalkış akımlarına B tipinden daha toleranslı bir sigortadır.
Hangi hatta kaç amper sigorta?
Konutlarda yaygın uygulama şöyledir:
- Aydınlatma hatları: 1,5 mm² kablo, 10 A sigorta
- Priz hatları: 2,5 mm² kablo, 16 A sigorta
- Fırın, ocak, klima, şofben gibi ayrı hatlar: Cihazın gücüne göre 2,5 ya da 4 mm² kablo, 16–25 A sigorta
Bunlar genel değerlerdir. Hattın uzunluğu, kablonun duvar içinde nasıl döşendiği ve aynı borudan kaç hat geçtiği kablonun taşıyabileceği akımı düşürür. Uzun ya da yoğun hatlarda kesit buna göre büyütülür. Her hatta doğru değeri projede ya da yerinde ölçerek belirliyoruz.
Sigortayı büyütmek neden tehlikelidir?
Sık atan 16 amperlik bir sigortanın yerine 25 amperlik takmak en yaygın ve en tehlikeli hatalardan biridir. 2,5 mm²'lik kablo 25 amperde ısınır, izolasyonu yaşlanır ve buatların içinde yanmaya başlar; sigorta ise artık bunu fark etmez. Sigorta sık atıyorsa hatta fazla yük vardır, bir cihaz arızalıdır ya da bir yerde kısa devre başlamıştır. Doğru çözüm yükü başka bir hatta almak ya da gerekiyorsa yeni bir hat çekmektir. Belirtilerden yola çıkmak için arıza rehberimize bakabilirsiniz.
Kutup sayısı ve kesme kapasitesi
- 1 kutuplu (1P): Yalnızca fazı keser. Konut hatlarında yaygındır.
- 1P+N: Faz ve nötrü birlikte keser; bakım sırasında daha güvenlidir.
- 3 kutuplu (3P): Trifaze motor ve cihaz hatlarında üç fazı birlikte keser.
- Kesme kapasitesi (4,5 / 6 / 10 kA): Sigortanın güvenle kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır. Konutlarda 6 kA yaygındır; trafoya yakın iş yerlerinde daha yüksek değer gerekebilir.
Eski panolarda ne değişmeli?
Buşonlu eski panolar, etiketi olmayan sigortalar ve tek bir sigortaya bağlanmış onlarca priz yeni yüklerle başa çıkamaz. Pano yenilemede her hattın kablosunu ölçüyor, sigortayı kabloya göre seçiyor, kaçak akım rölesi ve gerekiyorsa parafudr ekliyor, her çıkışı etiketliyoruz. Ayrıntılar için elektrik pano sayfamıza bakabilirsiniz.