Kısaca
- Sebep: Cihazda kaçak ve buna eşlik eden topraklama eksikliği
- Neden röle atmadı: Kaçak akım rölesi yok, arızalı ya da topraklama olmadığı için kaçak devresini tamamlayamıyor
- Hemen: Cihazın fişini çekin, o hattın sigortasını kapatın, ıslak elle dokunmayın
- Kalıcı çözüm: Topraklamanın ölçülmesi, kaçak akım rölesi ve arızalı cihazın onarımı
Elektrik çarpması şikâyetleri en çok çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, buzdolabı, termosifon ve musluklarda görülür. Hepsinin ortak noktası metal gövde ve su. Sebep çoğu zaman iki sorunun bir araya gelmesidir: cihazda kaçak ve tesisatta eksik topraklama.
Neden elektrik çarpar?
- Cihazda kaçak: Rezistans, motor ya da kablo izolasyonu bozulur, cihazın metal gövdesine gerilim gelir.
- Topraklama yok ya da kopuk: Normalde gövdeye gelen kaçak topraklama hattından akar ve koruma devreye girer. Topraklama yoksa gerilim gövdede bekler, dokunan kişi üzerinden akar.
- Topraklamasız priz veya uzatma kablosu: Topraklı cihaz, topraklamasız priz ya da ucuz uzatma kablosuyla bağlanınca koruma ortadan kalkar.
- Musluk ve tesisat boruları: Termosifon veya şofbende kaçak varsa metal borular üzerinden musluğa gerilim taşınabilir.
- Nötr sorunları: Bazı durumlarda nötr bağlantısındaki bir arıza gövdelerde gerilime yol açar. Aynı anda birden fazla cihaz etkileniyorsa nötr kopması ihtimali de değerlendirilir.
Kaçak akım rölesi neden atmadı?
Kaçak akım rölesi, giden ve dönen akım arasındaki farkı ölçer. Röle hiç yoksa, arızalıysa ya da kaçak bir yol bulamadığı için fark oluşmuyorsa devreyi kesmez. Rölenin çalışıp çalışmadığını üzerindeki T (test) butonuyla deneyebilirsiniz. Ayrıntılar kaçak akım rölesi yazısında.
Hemen ne yapmalı?
- Cihaza veya musluğa tekrar dokunmayın, özellikle ıslak elle.
- Cihazın fişini kuru elle ve yalıtkan bir zeminde durarak çekin; emin değilseniz önce o hattın sigortasını kapatın.
- Musluk çarpıyorsa termosifon ve şofbenin sigortasını kapatın.
- Kimse çarpılıp yaralandıysa elektriği kesmeden kişiye dokunmayın ve 112'yi arayın.
Kalıcı çözüm
- Topraklamanın ölçülmesi ve prizlere kadar bağlı olduğunun kontrolü (topraklama ölçümü)
- Panoya 30 mA kaçak akım rölesi takılması veya mevcut rölenin test edilmesi
- Kaçak yapan cihazın tespiti ve servise verilmesi
- Islak hacimlerde topraklamasız priz ve uzatma kablosu kullanılmaması