Motor yol verme: direkt, yıldız-üçgen, soft starter, sürücü

Bir motor ilk kalkışta normal çalışma akımının birkaç katını çeker. Bu akım; sigortaları attırır, şebekeyi zorlar, makineye darbe yapar. Yol verme yöntemi, bu kalkışın nasıl yönetileceğini belirler.

  • Motor kumanda panosu
  • Sürücü ve soft starter montajı
  • Röleli sistemden PLC'ye geçiş

Kısaca

  • Direkt yol verme: Küçük güçlü motorlar için; basit ama kalkış akımı yüksek
  • Yıldız-üçgen: Kalkış akımını ve torkunu yaklaşık üçte bire düşürür
  • Soft starter: Yumuşak kalkış ve duruş; darbe istemeyen yükler için
  • Sürücü (inverter): Hız kontrolü ve enerji tasarrufu; pompa, fan, konveyör

Atölye ve fabrikalarda motor arızalarının önemli bir kısmı yanlış seçilmiş ya da bakımı yapılmamış yol verme düzeninden kaynaklanır. Doğru yöntem hem motorun ömrünü uzatır hem de elektrik tesisatını rahatlatır.

Kalkış akımı neden sorun?

  • Ana sigorta ve şalterlerin kalkışta atması
  • Aynı hattaki diğer makinelerde gerilim düşmesi, ışıkların titremesi
  • Kayış, kaplin ve dişlilerde ani darbe ve aşınma
  • Pompalarda su darbesi

Yöntemler

  • Direkt yol verme: Motor tek kontaktörle doğrudan şebekeye bağlanır. Küçük güçlerde yeterlidir.
  • Yıldız-üçgen yol verme: Motor önce yıldız bağlantıda kalkar, hızlanınca üçgene geçer. Kalkış akımı ve torku yaklaşık üçte bire düşer. Motorun etiketinde şebeke geriliminde üçgen çalışabileceği yazmalıdır.
  • Soft starter (yumuşak yol verici): Gerilimi elektronik olarak yavaş yavaş artırarak motoru yumuşak kaldırır, istenirse yumuşak durdurur.
  • Frekans sürücüsü (inverter): Motorun hızını istenen değere ayarlar. Kalkış çok yumuşaktır; pompa ve fanlarda hızı ihtiyaca göre düşürerek ciddi enerji tasarrufu sağlar.

Karşılaştırma

DirektYıldız-üçgenSoft starterSürücü
Kalkış akımıÇok yüksekDüşükAyarlanabilirEn düşük
Hız kontrolüYokYokYokVar
Enerji tasarrufuYokYokYokDeğişken yükte yüksek
MaliyetEn düşükDüşükOrtaEn yüksek

Hangi makineye hangisi?

  • Küçük fan, küçük pompa, el tezgâhı: Direkt yol verme.
  • Boşta kalkan büyük motorlar (testere, kompresör): Yıldız-üçgen veya soft starter.
  • Hidrofor, sirkülasyon pompası, havalandırma fanı: Sürücü; hem yumuşak kalkış hem enerji tasarrufu.
  • Konveyör, karıştırıcı, hız ayarı gereken makine: Sürücü.

Sürücüler şebekeye harmonik verir; çok sayıda sürücü olan tesislerde harmonik ve kompanzasyon birlikte değerlendirilmelidir. Eski röleli kumandaların otomasyona çevrilmesi için röleli makineyi PLC'ye geçirmek yazısına bakabilirsiniz.

Özbe Elektrik & İnovasyon, Konya. Son güncelleme: .

Sık sorulan sorular

Yıldız-üçgen her motora uygulanır mı?

Hayır. Motorun etiketinde şebeke geriliminde üçgen bağlanabileceği yazmalı ve klemens kutusunda altı uç bulunmalıdır.

Sürücü motoru yakar mı?

Doğru seçilip ayarlandığında motoru korur. Düşük hızda uzun çalışan motorlarda soğutma ayrıca değerlendirilir.

Soft starter mı sürücü mü?

Sadece yumuşak kalkış isteniyorsa soft starter yeterlidir. Hız kontrolü veya enerji tasarrufu isteniyorsa sürücü gerekir.

Motor ters dönüyor, ne yapmalı?

Trifaze motorlarda iki fazın yeri değiştirilerek yön çevrilir. Faz sırası sık karışıyorsa faz koruma rölesi faydalıdır.

İlgili sayfalar

Diğer yazılar için blog ve rehberler sayfasına, tüm hizmetler için hizmetler sayfasına bakabilirsiniz.

Motor ve makine elektriği için ulaşın

Konya merkezde (Selçuklu, Meram, Karatay) 7/24. Kapsam netleşince fiyat yazılı olarak bildirilir.

WhatsApp