Kısaca
- Ne işe yarar: Yıldırım ve şebeke kaynaklı ani yüksek gerilimleri sınırlar
- Konutlarda: Ana panoya Tip 2 parafudr çoğu zaman yeterlidir
- Paratonerli binada: Ana girişe Tip 1 veya Tip 1+2 gerekir
- Şart: İyi bir topraklama olmadan parafudr işe yaramaz
Konya'da yaz fırtınalarından sonra en sık gelen arızalardan biri, aynı evde birden fazla elektronik cihazın birlikte bozulmasıdır: kombi kartı, modem, televizyon, uydu alıcısı. Sebep çoğu zaman yakına düşen bir yıldırımın şebeke üzerinden eve taşıdığı ani gerilim dalgasıdır. Sigorta ve kaçak akım rölesi bu dalgaya karşı koruma sağlamaz; bunun için parafudr gerekir.
Parafudr ne yapar?
Parafudr normal gerilimde devre dışı bekler. Gerilim belirli bir eşiği aştığı anda iletime geçer ve fazla enerjiyi toprağa akıtır. Dalga geçince yeniden bekleme konumuna döner. Bütün bunlar mikrosaniyeler içinde olur.
Parafudr uzun süreli gerilim yükselmelerine, örneğin nötr kopmasında oluşan yüksek gerilime karşı koruma sağlamaz. Bunun için voltaj koruma rölesi kullanılır.
Tip 1, Tip 2, Tip 3 farkı
| Tip | Nereye takılır | Neye karşı |
|---|---|---|
| Tip 1 | Bina ana girişi | Paratonerli binalarda doğrudan yıldırım akımı |
| Tip 2 | Ana pano ve tali panolar | Şebeke üzerinden gelen aşırı gerilimler; konutlarda en yaygın |
| Tip 1+2 | Ana giriş | İkisini tek cihazda birleştirir |
| Tip 3 | Hassas cihazın yakını | Kalan küçük dalgalar; sunucu, ölçüm cihazı gibi hassas yükler |
Kimlere gerekir?
- Kombi, klima, akıllı ev cihazı gibi elektronik kartlı cihazları olan evler
- Müstakil ev, villa ve açık alanda kalan binalar
- Çatısında GES bulunan yapılar (inverter tarafında ayrıca DC parafudr)
- Kamera, alarm ve network sistemi bulunan iş yerleri
- Paratoneri olan binalar (Tip 1 zorunlu hâle gelir, bkz. paratoner)
Topraklama şartı
Parafudr fazla enerjiyi toprağa akıtarak çalışır. Topraklama yoksa ya da direnci yüksekse enerjinin gidecek yeri olmaz ve parafudr koruma sağlamaz. Bu yüzden parafudr takılmadan önce topraklama ölçülmelidir.
Parafudr ömrü ve kontrolü
Parafudr her büyük dalgada bir miktar yıpranır. Çoğu modelin üzerinde durum göstergesi bulunur: yeşil sağlam, kırmızı değişim gerekli anlamına gelir. Birçok modelde yalnızca modül değiştirilir. Fırtınalı bir dönemden sonra göstergeye bakmak iyi bir alışkanlıktır.