Kısaca
- Neye karşı: Uzun süreli yüksek ve düşük gerilim, özellikle nötr kopması
- Nasıl: Sınır aşılınca elektriği keser, normale dönünce gecikmeyle geri verir
- Parafudrdan farkı: Parafudr ani ve çok kısa dalgalara, röle süren gerilim bozukluklarına karşıdır
- En iyi koruma: İkisi birlikte
Bir binada nötr iletkeni koptuğunda bazı dairelerde gerilim 230 V yerine 300 V'un üstüne çıkabilir. Bu durumda buzdolabı, televizyon, kombi kartı ve şarj cihazları dakikalar içinde yanar. Voltaj koruma rölesi, tam bu tür olaylara karşı panoya takılan küçük bir cihazdır.
Neden gerekli?
- Nötr kopması sonucu yükselen gerilim
- Şebeke tarafındaki arıza ve bakım çalışmalarında oluşan gerilim dalgalanmaları
- Akşam saatlerinde gerilimin çok düşmesi; motorlu cihazlar düşük gerilimde zorlanır
- Elektrik gidip gelirken oluşan ani dönüşler (bkz. elektrik gidip gelince)
Nasıl çalışır?
- Röle gerilimi sürekli ölçer.
- Gerilim üst sınırı geçerse veya alt sınırın altına düşerse kontaktör veya dahili rölesi üzerinden elektriği keser.
- Gerilim normal aralığa dönünce ayarlanan süre kadar bekler.
- Süre dolunca elektriği yeniden verir. Bu bekleme, buzdolabı ve klima kompresörlerini de korur.
Hangi değerlere ayarlanır?
Şebekenin anma gerilimi 230 V'tur ve ±%10 aralığı, yani yaklaşık 207–253 V, normal kabul edilir. Röle sınırları genelde bu aralığın biraz dışına ayarlanır ki küçük dalgalanmalarda gereksiz kesinti olmasın. Geri bağlama gecikmesi çoğu evde birkaç dakika olarak seçilir.
Monofaze ve trifaze röle
- Monofaze voltaj koruma rölesi: Konut panolarına ray tipi olarak takılır. Kendi kontağı ana yükü taşıyamıyorsa bir kontaktörle birlikte kullanılır.
- Trifaze (faz koruma) rölesi: Üç fazı birlikte izler; faz kaybı, faz sırası ve dengesizliği de algılar. Motor ve makineli iş yerlerinde kullanılır. Ayrıntısı faz koruma rölesi yazısında.
Parafudrdan farkı
Parafudr mikrosaniyeler süren yıldırım ve anahtarlama dalgalarını toprağa akıtır ama saniyeler, dakikalar süren yüksek gerilimi durduramaz. Voltaj koruma rölesi ise o süren gerilimi keser ama çok kısa dalgaya yetişemez. Bu yüzden iyi korunan bir panoda ikisi birlikte bulunur.